Kök hücre ve tüp bebek tedavisindeki yeri

Kök Hücre Nedir?

Kök hücreler, insan vücudunda bulunan ve her türlü vücut hücresine dönüşebilen ana hücrelerdir. Nerede bir zedelenme veya onarım ihtiyacı varsa, oraya giderek gereken hücre tipine dönüşür ve hasarı onarırlar. 

Kalp krizi geçirenlerde kalbe, karaciğer harabiyeti olanda karaciğere, kemiği kırılanda kırık hattına giderek gerekli tamiratı yaparlar. Hangi tip hücre ve dokuya ihtiyaç varsa ona dönüşürler. Vücutta en fazla olduğu zaman anne karnındaki bebeklik çağıdır. 

Yaşla beraber vücuttaki kök hücre sayısı azalır. Bu nedenle yaşlandıkça doku, organ iyileşmelerinin daha yavaş ve zor olur.

Göbek Kordonu nedir?

Bebek, anne karnındaki yaşamında, göbek kordonu ile anne kanından beslenir. Bu beslenme direk olarak anne damarlarına bağlanarak değil, plasenta (bebeğin-eşi) aracılığı ile olur. Plasenta, bebek ile anne arasındaki besin ve oksijen alışverişini sağlayan bir yapıdır.

Doğumdan hemen sonra, görevini tamamlayarak bebekle beraber rahim dışına atılır. Yani doğumdan sonra ne anne nede bebek için artık gerekmeyen bir dokudur. Kordon kanı, bebeğin doğumundan sonra bebek-eşinin içinde kalan kandır. Bu kan kök hücre açısından son derece zengindir. Direkt olarak anne veya bebekten kan alınmadığı için herhangi bir riski yoktur.

Kordon Kanı hangi amaçlarla saklanır?

Kordon kanını dondurup saklamanın birçok amacı olabilir. Öncelikle, bebeğin ilerde kök hücre tedavisi gerektirecek organ doku yaralanması, harabiyeti veya yaşlılığı gibi bir durumla karşılaştığında, doku uyumu olan verici aramaya gerek kalmadan kendine ait sağlıklı kordon kanı hücreleriyle tedavi edilebilmesidir.

Ayrıca, bebeğin kardeşlerinde ya da yakın akrabalarında çıkabilecek hastalıkların tedavisinde de kordon kanı kullanılabilir. Göbek kordonundaki kandan elde edilen kök hücrede uyum problemi ortadan kalkmaktadır. Kordon kanı alınan bebeğin kendisi için kullanılabildiği gibi doku grubu uyduğu takdirde anne, baba ve diğer kardeşler için de kullanılabilir.

Gebelik sırasında bu işlemi yaptırmaya karar veren çiftler kordon kanı bankası ile görüşerek hazırlıklarını yaptırmalıdır. Bebek doğduktan hemen sonra göbek kordonu kesilir ve bebek alınır. Kalan kordon kısmının ve plasentanın içindeki kan özel bir torbaya alınır. Bu yöntem, ne anne ne bebeğe acı vermez, risk taşımaz, doğum sürecini etkilemez. Ortalama 5 dakika, süren kolay bir işlemdir. Ne kadar fazla kan toplanabilirse o kadar fazla kök hücre toplanmış demektir.

kordon-kani-alinmasi

Kordon kanı alınması

Kordon Kanı kısırlık tedavisinde kullanılabilir mi?

Çeşitli nedenlerde yumurtalık hormonlarında azalma, erken menopoz, kanser veya diğer hastalıklar nedeniyle kemoterapi veya radyoterapi tedavisi görenler  yada her hangi bir nedenle yumurtalıkları alınmış olan hastalar yumurta depolarının tükenmesi nedeniyle gebe kalamamaktadır. Kök hücre nakli ile yumurtalıkların tekrar yumurta üretebilmesi mümkün olmaktadır. Son yıllarda konu ile ilgili çalışmalar hayvan deneylerinden çıkmış, insanlar üzerinde denenme aşamasına gelmiştir.

Günümüzde erkek kaynaklı kısırlık tedavisinde de kök hücre nakli kullanımı gündeme gelmiştir. Kanser hastalığı nedeniyle kemoterapi tedavisi görecek hastaların tedavi sonrası sperm üretimi tekrar başlatmak için testis içine kök hücre nakli yapılabilir. Bu yöntemle hayvan deneylerinde gebelik elde edilmiştir. Ancak sperm sayısı az olan (oligospermi) veya hiç spermi olmayan (azoospermi) hastalarda testisten sperm bulmak için yapılan TESE (testis biyopsisi) işlemi sonrası hiç sperm bulunmayan hastalarda kök hücre nakliyle sperm üretmek günümüzde mümkün değildir. Ancak başka bir vericiden alınan spermlerin nakli ile ilgili çalışmalar devam etmektedir.